◙ Autoro:
Roberto P. Nogueira

 

Zorgo pri nia korpo dum sano kaj malsano De Leonardo Boff Kiam ni parolas pri korpo, oni ne devas pensi laŭ la ordinara senco de la vorto, kiu kontrastas korpon al animo, materion al spirito. Ĉisence korpo estus simpla parto de la homestaĵo kaj ne lia tuto. En la nutempaj sciencoj oni preferas paroli pri korpeco por esprimi la homestaĵon kiel vivantan kaj organikan tutaĵon.  Oni parolas do pri homo-korpo, homo-animo por aludi la tutecajn dimensiojn de la homeco. Tia kompreno preterlasas la dualismon korpo-animo kaj inaŭguras pli globan vidon. Inter materio kaj spirito troviĝas la vivo, kiu estas intermiksaĵo de materio kompleksiĝanta, interniĝanta kaj sinorganizanta.  La korpo estas ĉiam animita. “Zorgi pri la korpo de iu”, diris spirita majstro, “estas atenti al la blovo kiu ĝin animas”. Resume, ni povas diri ke la korpo estas tiuparto de la universo kiun ni animas, konsciigas kaj personigas. Ĝi estas farita el la kosma polvo, de bilionoj da jaroj cirkulanta en la interstela spaco, venanta de antaŭ la formiĝo de la galaksioj, de la steloj kaj de la planedoj -  polvo eble pli malnova ol la suna sistemo kaj la Tero mem. La fero kiu trafluas la korpajn vejnojn, la fosforo kaj la kalcio kiuj fortigas la ostojn kaj la nervojn, niaj 18% da karbono kaj 65% da oksigeno, montras ke ni esta vere kosmaj. La korpo estas ekosistemo vivanta kiu artikiĝas kun pli ampleksaj sistemoj. Ni apartenas al la speco homo, kiu apartenas al la sistemo Tero, kiu apartenas al la galaksia sistemo kaj al la kosma sistemo. En ĝi funkcias sistemo por regulado de malvarmo kaj varmo, de dormo kaj veko, de fenomenoj de digestado, spirado kaj koraj batoj, inter aliaj. Plie. Vivanta korpo estas subjektiveco. Oni jam diris ke “la korpo estas nia memoro pli arkaika”, ĉar en ĝia tuto kaj en ĉiu el ĝiaj partoj teniĝas informoj pri longa evolua procezo. Ĉe la korpo realiĝas diversaj niveloj de konscio (la originala, la buŝa, la anusa, la socia, la aŭtonoma kaj la transcenda), kie tiuj memoroj esprimiĝas kaj riĉiĝas interagantaj kun la ĉirkaŭaĵo. Pere de la korpo montriĝas la homa fragileco. La korpa vivo estas mortema. Ĝi perdadas sian energian kapitalon, ĝiajn ekvilibrojn, malsaniĝas kaj finfine mortas. La morto ne venas je la fino de la vivo. Ĝi komenciĝas jam je ĝia unua momento. Ni mortadas malrapide, ĝis ni finmortas. La akcepto de la morteco de la vivo nin igas kompreni alimaniere la sanon kaj malsanon. Tiu kiu estas sana povas malsaniĝi. Malsano signifas damaĝon al la tuta ekzisto. Ne estas mia genuo kiu doloras al mi. Estas mi mem, en mia ekzista tutaĵo, kiu suferas. Do ne estas parto kiu malsaniĝas, sed la vivo kiu malsaniĝas en siaj multoblaj dimensioj: rilate sin mem (spertas la limojn de la mortema vivo), rilate la socion (izoliĝas, ĉesas labori, kaj devas esti traktita ĉe sanejo), rilate la tutan sencon de la vivo (krizo de la fundamenta fido je la vivo kaj demando al si: kial mi malsanas?). La malsano rilatas al sano. Ĉiu saniĝo devas integrigi la dimensiojn de la sana vivo, ĉe la niveloj persona, socia kaj, super ĉio, rilate al la supera senco de la universo kaj de la ekzistado. Pro tio, la unua paŝo estas fortigi la dimension sano por ke ĝi kuracu la dimension malsano. Por fortigi la dimension sano, ni devas riĉigi nian komprenon pri sano. Ni ne povas defendi ĝin surbaze de la reganta ideologio, ĝiaj kompleksaj teknikoj kaj kokteloj el vitaminoj. La sano estas komprenata kiel “perfekta sano” kvazaŭ ĝi estus ia celo en si mem, kaj ni ne povus respondi al la fundamenta demando: kion mi faras el mia sano? Ni devas ankaŭ distanciĝi de la fama difino pri sano donita de Monda Organizaĵo de Sano, kiu asertas: “Sano estas kompleta stato de bonfarto -  korpa, mensa, spirita kaj socia - kaj ne nur la foresto de malsano kaj malforteco”. Tiu kompreno ne estas realisma, ĉar ĝi ekiras de la falsa supozo ke eblas vivado sen doloro kaj sen morto. Ĝi ankaŭ ne estas homa, ĉar ne konsideras la konkretecon de la homa vivo, kiu estas mortema. Ĝi ne eltrovas ene de si mem la morton kaj ĝiajn kunulojn: la dolorkrizojn, la malfortiĝojn, la malsanojn, la agonion kaj la finan adiaŭon. Aldone, la sano ne estas ia stato, sed dinamika ekvilibriĝo de ĉiuj faktoroj kiuj konsisitigas la homan vivon. Ĉiuj tiuj faktoroj estas disponeblaj por ke oni havu forton esti persono - aŭtonoma, libera, malfermita kaj kreiva antaŭ la limigoj kiujn oni bezonas alfronti. La forto esti persono signifas ricevi la vivon tia kia ĝia estas, kun ĝiaj eblecoj kaj interna entuziasmo, sed ankaŭ kun ĝiaj fineco kaj morteco. La forto esti persono reflektas tiun kapablon kunvivi, kreski kaj homiĝi kune kun tiuj dimensioj de la vivo, de la malsano kaj de la morto. Sano kaj saniĝo nomas la procezon de adaptiĝo kaj integriĝo de la plej diversaj situacioj ĉe kiuj okazas la sano, la malsano, la doloro, la resaniĝo, la maljuniĝo kaj la trankvila paŝado al la granda transiro de la morto.  Sano, tial, ne estas ne estas stato nek ia ekzista agado, sed konduto antaŭ variaj situacioj kiuj povas esti sanecaj aŭ malsanigaj. Esti persono ne estas tute simple havi sanon, sed scii fronti la malsanon kaj la sanon. Esti sana signifas realigi sencon de vivado kiu entenas la sanon, la malsanon kaj la morton. Iu povas esti morte malsana sed esti sana ĉar li kreskas meze de tiu situacio, homiĝas kaj scias doni signifon al tio kion li spertas meze de sia doloro. Diris ia konata germana kuracisto: “Sano ne estas la foresto de damaĝo; sano estas vivi kun tiaj damaĝoj”. Sano estas akcepti kaj ami la vivon tia kia ĝi prezentiĝas, ĝoja kaj laboriga, sana kaj malsana, limigita kaj malfermita al tio kio venas trans la morto. Kion signifas zorgi pri nia korpo, tiamaniere? Grandega tasko. Ĝi implicas zorgi pri la vivo kiu ĝin animas, zorgi pri la aro da rilatoj kun la ĉirkaŭa realo, rilatoj kiuj komprenas la higienon, la nutradon, la aeron kiun ni enspiras, la manieron kiel ni vestas nin, la manieron kiel ni organizas nian hejmon kaj nin lokigas meze de iu ekologia spaco. Tiu zorgo fortigas nian identecon kiel estaĵojn kiuj estas  ĉiuflankaj rilato-nodoj.  Zorgi pri la kopo signifas kreive asimili ĉion kio povas al ni okazi dum la vivo: kompromitojn kaj taskojn, signifoplenajn renkontojn, sukcesojn kaj fiaskojn, sanon kaj suferadon. Nur tiel ni igas nin pli kaj pli maturaj personoj - aŭtonomaj, saĝaj kaj plene liberaj.          (El la verkaĵo ´Saber Cuidar´) Leonardo Boff (1939-   ). Brazila katolika teologo, profesoro ĉe brazilaj kaj alilandaj universitatoj. Unu el la ĉefaj figuroj de la Liberiga Teologio en LatinAmeriko. Legu pri Boff en la portugala, hispana kaj angla ĉe http://leonardoboff.com/